Danimarka’daki bir sperm bankasına sperm bağışlayan bekâr bir adam, Avrupa genelinde genetik bir iz bıraktı.
2008 ile 2015 yılları arasında, sperm örnekleri sekiz ülkede en az 67 çocuğun dünyaya gelmesi için farklı ülkelerdeki kliniklere gönderildi: Belçika, Fransa, Almanya, İspanya, İsveç, Birleşik Krallık, Yunanistan ve Danimarka.
Hiç kimse sperm örneklerinin bazılarında, Li-Fraumeni sendromuyla bağlantılı olan TP53 geninde bir mutasyon bulunduğunu bilmiyordu. Bu sendrom, farklı kanser türlerine, çoğu zaman erken yaşta yakalanma riskini önemli ölçüde artıran nadir bir kalıtsal durumdur. Donörün kendisi sağlıklıydı ve mutasyon üreme hücrelerinin yalnızca bazılarında bulunuyordu; bu da mutasyonun tespit edilmesini son derece zorlaştırıyordu.
Aynı donörle dünyaya gelen çocukların aileleri kanser vakalarını bildirdiğinde her şey gün yüzüne çıkmaya başladı. Rouen Üniversite Hastanesi’nden biyolog Edwige Kasper, bu örüntüyü araştırdı ve incelenen ilk 67 çocuk arasında 23’ünün mutasyonu miras aldığı ve 10’unda şimdiden kanser geliştiği, bunlar arasında beyin tümörleri, kan kanserleri ve sarkomların bulunduğunu tespit etti.
Ancak hikâye başlangıçta düşünülenden çok daha büyüktü. Sonraki araştırmalar aynı donöre ait örnekleri 14 Avrupa ülkesindeki 67 kliniğe kadar takip etti ve bunların muhtemelen en az 197 çocuğun dünyaya gelmesi için kullanıldığını belirledi.
Artık yalnızca bir «genetik riskten» söz etmiyoruz. EBU tarafından koordine edilen soruşturma, bu donörle dünyaya gelen çocuklardan bazılarının hayatını kaybettiğini doğruladı. Mutasyonu miras alanlar için bu bulgu, yaşamları boyunca tıbbi kontrollerden geçmeleri gerektiği anlamına da gelebilir.
Vaka artık çok daha kapsamlı bir tartışmayı ateşledi: aynı donörün spermi kullanılarak kaç çocuğun dünyaya gelmesine izin verilmeli? European Sperm Bank, böyle bir durumun yeniden bu ölçekte yaşanmasını önlemek için uluslararası sınırlar getirilmesi çağrısında bulundu.