Japonya’da okullar için ek temizlik personeli işe alınmıyor. Öğrenciler, küçük yaşlardan itibaren sınıflarını kendileri süpürüyor, sıraları düzenliyor ve eve gitmeden önce her şeyi hazır bırakıyor.
Bu bir ceza ya da önemsiz bir angarya değil: ortak alanların da herkesin sorumluluğu olduğunu öğretmenin sessiz bir yolu. Üstelik bu gelenek yalnızca Japonya’ya özgü değil; dünyanın dört bir yanında birçok kişi, zorunlu olmadığı hâlde kendi okulunda aynı şeyi yaptığını hatırlıyor.
Evangelina Moreno tam da bunu öneriyor: çocukların, başkalarının emeğine saygıyı ve herkese ait olan şeylere özen göstermeyi anlayarak büyümeleri için okulların bu alışkanlıkları teşvik etmesini. Çünkü bazı dersleri elde bir süpürge kadar iyi hiçbir kitap öğretemez.
